Strefa euro

Strefa euro jest jednym z największych projektów polityczno-gospodarczych. Łączy 19 krajów Unii Europejskiej, które zgodziły się zrezygnować z własnych walut na rzecz euro, a politykę monetarną oddały w ręce Europejskiego Banku Centralnego. Dołączenie do Eurolandu jest jednak obowiązkowe dla każdego z 28 krajów należących do Unii Europejskiej, za wyjątkiem dwóch - Danii oraz Wielkiej Brytanii.

Przystąpienie do strefy euro nie odbywa się jednak natychmiastowo. Wcześniej państwo, które ubiega się o włączenie do unii walutowej spełnić musi szereg warunków, znanych jako kryteria konwergencji. Wśród nich znajduje się utrzymanie stabilnej inflacji (wskaźnik HICP nie może w ciągu roku przekroczyć o 1,5 pp tego wskaźnika dla 3 krajów o najbardziej stabilnej inflacji); niskiego deficytu i zadłużenia (odpowiednio 3% i 60% PKB); dwuletnie uczestnictwo w europejskim mechanizmie kursowym (ERM II - 15-procentowy kanał kursowy wględem euro); oraz utrzymanie stóp procentowych na odpowiednim poziomie (średnia stopa procentowa w ciągu roku nie może przekraczać stóp z krajów pierwszego kryterium o więcej niż 2 pp.).

Strefa euro to silniejsza integracja i stabilność walutowa

Celem wprowadzenia wspólnej waluty miało na celu przede wszystkim likwidację barier pomiędzy krajami oraz uproszczenie wymiany handlowej, między innymi poprzez likwidację ryzyka kursowego. Działania te miały przede wszystkim usprawnić funkcjonowanie jednolitego, wspólnego rynku. Wspólna waluta ma oznaczać niską i stabilną inflację, przy jednoczesnym utrzymywaniu stóp procentowych na stosunkowo niskim poziomie.

euro

Wprowadzenie euro zmieniło obraz rynku walutowego. W pewnym momencie zniknęło kilkanaście krajowych walut, a pojawiło się euro, którym obecnie posługuje się ponad 330 milionów ludzi oraz kraje znajdujące się w czołówce największych gospodarek na świecie. Dzięki temu, w krótkim czasie euro stało się zaraz po dolarze globalną walutą nr 2. To ma z kolei sprawiać, że euro jest stabilne, a więc stanowi dobrą alternatywę dla mniej rozwiniętych krajów europejskich, których waluty cechuje duża zmienność, na co wpływ mają głównie nastroje globalnych inwestorów.

Europa dwóch prędkości

Unia Europejska jest zbyt dużym tworem, aby w pełni odpowiadać na potrzeby innych krajów. Sytuację komplikuje fakt, że w jej przypadku wyróżniamy nie tylko kraje lepiej i słabiej rozwinięte, ale też te które należą do strefy euro, jak i te, które do niej nie przystąpiły. W związku z tym występuje ryzyko (potwierdzone przez rzeczywiste decyzje), że najsilniejsze państwa, znajdujące się dodatkowo w unii walutowej, realizować będą decyzje właściwe dla siebie, nie zaś całej Wspólnoty.

Za takie kraje uważana jest naturalnie spółka Niemcy-Francja, choć to Niemcy, z powodu swojej pozycji i roli lokomotywy UE, mają oczywiście najważniejszy głos. Państwa te odpowiadają nie tylko za niemal ⅓ populacji całej Unii, ale także ogromną część jej PKB - Niemcy to czwarta, a Francja piąta największa gospodarka na świecie. Ich siła wynika jednak przede wszystkim z faktu, iż do wspólnego budżetu Unii Europejskiej dokładają się w największym stopniu - Niemcy odpowiadają za ponad 20%, z kolei Francja za ponad 15% budżetu.

Wspólna polityka monetarna

Każdy kraj, który zadecyduje się wstąpić do strefy euro rezygnuje z własnej niezależności monetarnej. Bank centralny takiego państwa traci więc swoje kompetencje, a jego nowa rola ogranicza się do realizowania polityki pieniężnej, której kierunki wyznacza Europejski Bank Centralny. Pośrednio narodowy bank centralny nadal ma wpływ na działania EBC, ponieważ jego prezes zasiada w Radzie Prezesów, która decyduje o polityce monetarnej w całej strefie euro.

Podstawowym celem Europejskiego Banku Centralnego (EBC) jest utrzymywanie stabilności cen, co zostało zapisane w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z jego treścią do zadań EBC należą:

  • wyznaczanie i realizacja polityki pieniężnej strefy euro,
  • prowadzenie operacji walutowych,
  • utrzymywanie oficjalnych rezerw walutowych państw strefy euro i zarządzanie tymi rezerwami,
  • wspieranie sprawnego funkcjonowania systemów płatniczych.

Ponadto EBC oraz właściwe organy krajowe pełnią rolę nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi z siedzibą w państwach członkowskich strefy euro.

euro

Do wybuchu kryzysu finansowego na świecie i zadłużeniowego w Europie, EBC uważany był za jeden z najskuteczniejszych banków centralnych na świecie, ponieważ doskonale radził sobie z utrzymywaniem inflacji we Wspólnocie w okolicach celu inflacyjnego. Jednak w momencie, gdy poszczególne kraje zaczęły różnie reagować na zawirowania na świecie, a dodatkowo niektóre z nich wpadły w poważne tarapaty gospodarcze, Europejski Bank Centralny zaczął mieć ogromne problemy z wypełnianiem swojego mandatu. Gwoździem do trumny skutecznej polityki pieniężnej EBC stała się taniejąca ropa, która sprowadziła wskaźniki inflacji nie tylko w Europie, ale i na świecie, na bardzo niskie, nierzadko ujemne poziomy.

Z faktem, że istnieje jednolita polityka monetarna w każdym kraju strefy euro wiąże się jeszcze jeden, bardzo poważny problem. Poszczególne państwa nie tylko nie mogą decydować o wartości własnej waluty, ale i poziom stóp procentowych ustalany jest przez Europejski Bank Centralny jednakowo dla wszystkich krajów Eurolandu, niezależnie od koniunktury na konkretnych rynkach. I tak, w momencie gdy gospodarki z największymi problemami dopiero zaczną wychodzić z recesji, w innych, silniejszych krajach koniunktura będzie kwitła a presja inflacyjna będzie się zwiększać. Albo w innym przypadku, w czasie trwającego prosperity, gdy jeden lub część z krajów zacznie mieć problemy gospodarcze, utrzymywane dotychczas na wysokim poziomie stopy procentowe tylko te problemy pogłębią i sprawią, że radzenie sobie z nimi będzie znacznie utrudnione. Poziom stóp procentowych powinien być w takich sytuacjach zróżnicowany i ustalany indywidualnie, jednak w strefie euro nie jest to w żaden sposób wykonalne.

Wady silnej integracji przeważają.

To, co początkowo miało być siłą tej wspólnoty, okazało się jej słabością i jednym z największych problemów, jakie zagrozić mogą istnieniu Strefy Euro. Europejski kryzys zadłużeniowy obnażył te problemy. Ich początek leży naturalnie w kryzysie finansowym który wybuchł w Stanach Zjednoczonych, a który szybko rozlał się także na europejskie banki, które w licznych przypadkach wymagały rządowego wsparcia. To, w połączeniu z wejściem europejskiej gospodarki w recesję, sprawiło że inwestorzy przestali ufać niektórym krajom, szczególnie tym, których kondycja finansów publicznych była w najgorszym stanie. Największym zagrożeniem były spadające z powodu problemów gospodarczych wpływy do budżetu, oraz ogromne zadłużenie publiczne jakie narastało od lat. W największych tarapatach znalazła Grecja, Irlandia, Hiszpania, Portugalia i Włochy. Ukuło się wtedy określenie PIIGS, zbudowane z pierwszych liter angielskich nazw tych krajów.

Pomimo wprowadzenia wielu ogromnych programów naprawczych, wspomniane państwa przez długi czas nie radziły sobie z kryzysem, ponieważ nie miały podstawowego narzędzia, pozwalającego osłabić skutki bankructwa lub kryzysu - nie mogły zdewaluować swojej waluty. Oczywiście, jest to krok mający wiele negatywnych konsekwencji, a jego wykonanie to ostateczność, ale pozwala z jednej strony poprawić kondycję finansów publicznych, a z drugiej uatrakcyjnia produkowane przez dany kraj towary (obniża ich cenę w obcej walucie), przez co stają się one znacznie bardziej konkurencyjne na rynku międzynarodowym.

Zdjęcie wyróżniające: Alex Guibord 

Treści przedstawione w niniejszym serwisie zostały przygotowane z należytą starannością i w oparciu o najlepszą wiedzę ich autorów. Mają one charakter informacyjny i nie stanowią rekomendacji ani porady inwestycyjnej w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1715) w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców. Ich autorzy i serwis macro-tube.com nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie wyżej wymienionych treści, a w szczególności za straty z nich wynikłe.