Narodowy Bank Polski

Cele Narodowego Banku Polskiego

Narodowy Bank Polski odpowiada za stabilną wartość polskiego złotego. Ustawa o NBP mówi, że “podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP”1. Polski bank centralny nie różni się więc pod tym względem od pozostałych banków centralnych i również ustanawia cel inflacyjny, który determinuje prowadzoną przez niego politykę monetarną. Stabilny wzrost poziomu cen to w ocenie NBP 2,5% rocznie i taka też wartość wskaźnika CPI jest celem polityki monetarnej Banku. Jednocześnie dopuszczalne odchylenie od tego celu to 1 punkt procentowy. Oznacza to, że inflacja na poziomie 1,5% rocznie zadowala NBP w takim samym stopniu, jak inflacja wynosząca 3,5%2.

cel inflacyjny nbp

NBP należał do tej grupy banków centralnych, które skutecznie utrzymywały poziom wzrostu cen w okolicach celu inflacyjnego, jednak po kryzysie oraz w ostatnich miesiącach ta sztuka się nie udaje. Utrzymanie stabilności inflacji w okresach zawirowań gospodarczych jest oczywiście trudne i wymaga czasu, jednak Rada Polityki Pieniężnej, która odpowiada za prowadzenie polityki monetarnej w kraju jest w swoich decyzjach bardzo powściągliwa. RPP nie reaguje, gdy uznaje bieżące odchylenia za przejściowe, nawet jeśli odchylenia przekraczają wyznaczone widełki. Takie podejście sprawdza się w jedynie w warunkach nieomylności jej członków, a więc sprowadza się to ostatecznie do nieco opóźnionego podejmowania właściwych decyzji.

Struktura organizacyjna NBP

Wspomniana wcześniej Rada Polityki Pieniężnej składa się z 10 członków - prezesa Narodowego Banku Polskiego, oraz 9 członków powoływanych w równej liczbie przez Prezydenta, Sejm i Senat. Prezes NBP powoływany jest przez Sejm na wniosek Prezydenta i zarówno on, jak i pozostali członkowie sprawują urząd w czasie 6-letniej kadencji.

Zgodnie z ustawą o NBP, Rada Polityki Pieniężnej3:

  • ustala corocznie założenia polityki pieniężnej i przedkłada je do wiadomości Sejmowi równocześnie z przedłożeniem przez Radę Ministrów projektu ustawy budżetowej,
  • składa Sejmowi sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego,
  • ustala wysokość stóp procentowych NBP,
  • ustala zasady i stopy rezerwy obowiązkowej banków,
  • określa górne granice zobowiązań wynikających z zaciągania przez NBP pożyczek i kredytów w zagranicznych instytucjach bankowych i finansowych,
  • zatwierdza plan finansowy NBP oraz sprawozdanie z działalności NBP,
  • przyjmuje roczne sprawozdanie finansowe NBP,
  • ustala zasady operacji otwartego rynku.

RPP gromadzi się każdego miesiąca (zwykle w okolicach pierwszego tygodnia tego miesiąca) i podczas 2-dniowego posiedzenia decyduje o kierunkach polityki monetarnej. Posiedzenie kończy konferencja prasowa, podczas której Prezes NBP - Marek Belka - odczytuje komunikat RPP dotyczący oceny sytuacji makroekonomicznej Polski oraz wyjaśnia decyzje w sprawie poziomu stóp procentowych. Około 2 tygodnie po każdym posiedzeniu opublikowany zostaje opis dyskusji, jaka wywiązała się podczas spotkania.

narodowy_bank_polski

Instrumenty polityki pieniężnej

Głównym narzędziem w rękach Narodowego Banku Polskiego i Rady Polityki Pieniężnej pozostaje poziom stóp procentowych. Główną stopą procentową jest stopa referencyjna, która określa rentowność 7-dniowych bonów pieniężnych emitowanych przez NBP. Za pomocą określania stopy referencyjnej RPP stara się wpływać na krótkoterminowe stopy procentowe na rynku międzybankowym. Rada decyduje również o wysokości stopy lombardowej (wyznaczającej koszt kredytu w NBP - jej 4-krotność to maksymalna wysokość odsetek kredytu lub pożyczki) oraz stopy depozytowej (będącej oprocentowaniem depozytu w NBP). Obie te stopy wyznaczają pasmo wahań rynkowej stopy overnight.

stopy procentowe nbp

NBP kształtuje rynkowe stopy procentowe za pomocą operacji otwartego rynku, którymi oddziałuje na warunki płynnościowe w sektorze bankowym w sposób umożliwiający utrzymywanie krótkoterminowych rynkowych stóp procentowych na poziomie sprzyjającym realizacji założonego przez Radę celu inflacyjnego. W szczególności, bank centralny przeprowadza operacje otwartego rynku w skali umożliwiającej kształtowanie się stawki POLONIA w pobliżu stopy referencyjnej NBP. Operacje podstawowe standardowo przeprowadzane są w sposób regularny (raz w tygodniu), z 7-dniowym – z reguły – terminem zapadalności. Na przetargach obowiązuje stała rentowność na poziomie stopy referencyjnej NBP. Z uwagi na oczekiwane utrzymywanie się nadpłynności w sektorze bankowym w 2015 r. operacje te będą polegać na emisji bonów pieniężnych NBP4.

Narodowy Bank Polski nie stroni również od interwencji walutowych, które zapobiegają znaczącym zmianom kursu polskiej waluty. Polska jest krajem rozwijającym się, toteż jest podatna na wszelkie gospodarcze zawirowania oraz transfer globalnego kapitału, stąd wartość złotówki silnie reaguje na jego przypływ lub odpływ. Wysoka zmienność kursu wpływa zaś negatywnie zarówno na eksporterów jak i importerów, którzy dostosowywać muszą swoją działalność na bieżąco. Interwencje są jednak zwykle jednorazowe i dodają lub odejmują od kursu kilka groszy.

Otoczenie makroekonomiczne

Polska waluta należy do koszyka walut krajów Emerging Markets, przez co dynamicznie reaguje na wzrost lub spadek awersji do ryzyka na rynku. To z jednej strony utrudnia Narodowemu Bankowi Polskiemu utrzymywanie stabilnego kursu krajowej waluty, a z drugiej strony sprawia, że RPP musi w znacznym stopni brać pod uwagę globalny wzrost gospodarczy, zagrożenia dla jakości światowej koniunktury oraz kierunki polityki monetarnej największych banków centralnych. Szczególnie ważna jest dla Polski kondycja strefy euro a przede wszystkim - jej największej gospodarki i naszego największego partnera handlowego - Niemiec. RPP analizując otoczenie makroekonomiczne Polski bierze pod uwagę przede wszystkim kondycję gospodarczą Stanów Zjednoczonych oraz krajów strefy euro, a także działania banków centralnych tych krajów, czyli FEDu i EBC.

stopy w pl i eu

Rada brać pod uwagę musi znaczącą różnicę w poziomie stóp w kraju i we wspólnocie z którą graniczy - strefie euro. EBC od miesięcy prowadzi znacząco rozluźnioną politykę monetarną, z kolei stopy w Polsce, choć najniżej w historii tego kraju, znajdują się o około 1,5 punktu procentowego wyżej. Efektu tej różnicy nie będzie widać tak długo, jak długo istnieć będą zagrożenia powodujące wzrost awersji do ryzykownych aktywów (jakimi niewątpliwie pozostają polskie aktywa finansowe), gdy one jednak ustąpią, polski złoty ulec może umocnieniu, który zagrozi polskim eksporterom.


Źródła:

  1. Ustawa o NBP http://www.nbp.pl/akty_prawne/ustawa_o_nbp/ustawa_o_nbp.pdf
  2. Strategia polityki pieniężnej http://www.nbp.pl/polityka_pieniezna/dokumenty/zalozenia/zalozenia_pp_2015.pdf
  3. Funkcje i skład RPP http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/polityka_pieniezna/rada.html
  4. Instrumenty polityki pieniężnej http://www.nbp.pl/polityka_pieniezna/dokumenty/zalozenia/zalozenia_pp_2015.pdf

Zdjęcie wyróżniające: Narodowy Bank Polski 

Treści przedstawione w niniejszym serwisie zostały przygotowane z należytą starannością i w oparciu o najlepszą wiedzę ich autorów. Mają one charakter informacyjny i nie stanowią rekomendacji ani porady inwestycyjnej w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1715) w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców. Ich autorzy i serwis macro-tube.com nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie wyżej wymienionych treści, a w szczególności za straty z nich wynikłe.