Japonia to trzecia największa gospodarka na świecie i druga największa wśród rozwiniętych krajów, choć znajduje się dopiero na 62. miejscu pod względem obszaru, który zajmuje. Jej stabilność kredytowa oceniana jest przez główne agencje ratingowe wysoko, pomimo że zadłużenie Japonii w odniesieniu do PKB jest najwyższe na świecie. Wynika to głównie z poważnych problemów strukturalnych tego kraju, oraz faktu że bank centralny jest zdolny do podejmowania szerokich działań i stymulacji, włączając w to zwiększanie bazy monetarnej przez wykup japońskich obligacji.

Zadłużenie Japonii przekroczyło w 2013 roku 230% PKB, ale jego struktura pozwala temu krajowi nadal funkcjonować ponieważ inwestorzy zagraniczni mają mniej niż 10% długu i dzięki temu nie mogą zmusić Japonii do wprowadzania bolesnych reform, tak jak to było w przypadku Grecji. Dlaczego zadłużenie urosło do tak ogromnych rozmiarów? Głównie z powodu problemu deflacji i demografii - deflacja zmniejszała wpływy do budżetu, z kolei starzejące się społeczeństwo zwiększało państwowe wydatki na opiekę medyczną, socjalną i emerytury. Japonia zadłuża się głównie u swoich obywateli więc w dużej mierze jest to jedynie redystrybucja dochodów, od najbogatszych do potrzebujących, ale ogromnym wierzycielem tego kraju jest również jego własny bank centralny, który poprzez skup obligacji rządowych zwiększa bazę monetarną.

Najbardziej znany przypadek deflacji

Przypadek deflacji w Japonii, to najsłynniejszy problem spadających cen na świecie. Ceny mierzone indeksem CPI spadały od 1998 do 2013 roku w średnim tempie około 0,3% rocznie. Skutkowało to stagnacją japońskiej gospodarki (w tym samym okresie realne PKB rosło średniorocznie o jedynie 0,7%) oraz wspomnianym wzrostem zadłużenia. Skłoniło to rządzących do podjęcia zakrojonych na szeroką skalę działań.

inflacja w japonii

Problemowi temu poświęconych zostało wiele publikacji, raportów analitycznych oraz rozważań, wciąż jednak trudno jest ostatecznie stwierdzić, z czego wynika tak słaba dynamika cen. Wśród głównych powodów deflacji wymienia się słabą kondycję gospodarczą kraju (wciąż jednak nie wiemy, czy jest ona przyczyną, czy być może skutkiem deflacji), problemy z lat 90 (czyli tzw. straconej dekady) czy wzrost znaczenia azjatyckich krajów rozwijających się, które przejęły zdominowane przez Japonię rynki.

O ile wiemy jednak, że władza wciąż robi wszytko, by poradzić sobie ze słabym wzrostem gospodarczym o tyle nie możemy zapominać, że Japonia cały czas pozostaje jednym z najlepiej rozwiniętych krajów na świecie. Jej mieszkańcy cieszą się najdłuższym życiem, bardzo dobrze zorganizowaną służbą medyczną, infrastrukturą transportową, niemal najniższym wskaźnikiem przestępczości czy bardzo wysoką produktywnością i automatyzacją procesów przemysłowych.

Abenomika

Wybrany pod koniec 2012 roku premier - Shinzo Abe - wprowadził zakrojony na ogromną skalę plan, który później nazwano Abenomiką. Obejmował on stymulację fiskalną, monetarną oraz reformy strukturalne.

16449761967_61eb12bf45_k

Dla nas najważniejsza jest polityka monetarna Banku Japonii więc na niej się skupimy. W kwietniu 2013 roku bank centralny zrezygnował z ustalania stopy procentowej i rozpoczął nielimitowany skup aktywów - głównie obligacji rządowych ale także m.in. ETFów na japoński indeks giełdowy oraz jednostek funduszy inwestujących w rynek nieruchomości - co ma na celu zwiększanie bazy monetarnej o 60-70 bilionów jenów rocznie, czyli około 600 miliardów dolarów i w konsekwencji wzrost inflacji do stabilnego poziomu około 2% rocznie. Porównując ten program do luzowania ilościowego w USA, FED w 3. QE skupował miesięcznie aktywa za 85 mld dolarów, czyli ponad 1 bln (tysiąc miliardów) rocznie, ale odnosząc to do wielkości gospodarki, było to około 6% PKB, a w przypadku Japonii jest to ponad 10%. Stymulacja prowadzona przez Bank Japonii jest zatem znacznie bardziej intensywna, co widać zresztą na wykresie pary USD/JPY. Podsumowując, Japonia była w 2013 i 2014 roku krajem, w którym polityka monetarna była najbardziej ekspansywna, a podaż pieniądza zwiększała się najszybciej.

Powiązania międzynarodowe

Gospodarka Japonii oparta jest na eksporcie, a kraj ten utrzymywał stabilną nadwyżkę w bilansie handlowym aż do 2011 roku. Dlaczego do 2011 roku - o tym później. Najbardziej znane, japońskie produkty eksportowe to samochody - trzy z japońskich firm znajdują się w pierwszej dziesiątce największych producentów samochodów (Toyota, Nissan i Honda), elektronika - również trzy firmy z tej branży znajdują się w pierwszej dziesiątce światowych producentów (Hitachi, Panasonic i Fujitsu), maszyny przemysłowe, sprzęt medyczny, żelazo i stal. Japonia, tak jak każdy eksporter, jest przez to bardzo zależna od koniunktury na świecie. Kryzys finansowy w USA i zadłużeniowy w Strefie Euro bardzo mocno uderzył w japoński przemysł, głównie z powodu typu dóbr, które Japonia produkuje. W warunkach recesji firmy zamiast rozwijać się i inwestować robią wszystko by przetrwać, a w takiej sytuacji drastycznie maleje popyt na maszyny przemysłowe. Niepewność potęguje strach wśród konsumentów, którzy rezygnują z największych wydatków, na czym cierpiał przemysł samochodowy (choć w trakcie kryzysu Toyota odebrała pierwsze miejsce GM w produkcji samochodów, to jednak zanotowała w tym czasie pierwszą stratę operacyjną w historii). Dodatkowo, będąc w trudnej sytuacji finansowej rezygnacja z nowych sprzętów RTV/AGD i innych technologicznych gadżetów przychodzi łatwo, co tym razem trafia w przemysł elektroniczny (w 2009 roku zysk operacyjny 9 największych japońskich producentów był dwukrotnie niższy zysk Samsunga.

Najwięcej Japonia importuje zaś paliw, artykułów spożywczych, maszyn przemysłowych i ubrań. Na strukturę wymiany handlowej tego kraju ogromny wpływ miała awaria elektrowni jądrowej w Fukushimie w 2011 roku. Od tego czasu Japonia powoli wycofywała się z zasilania tego typu energią, aż do 2013 roku kiedy wyłączony został ostatni z 48 reaktorów. To naturalnie uzależniło Japończyków od importu paliw energetycznych (przed Fukushimą 80% energii pochodziło z zagranicy, a po prawie 95%) i spowodowało, widoczny zresztą w CPI, wzrost cen energii. Oprócz tego, od tego momentu Japonia notować zaczęła trwały deficyt w handlu międzynarodowym.

bilans handlowy japonii

Ropa naftowa sprowadzana jest naturalnie z rejonu Bliskiego Wschodu, a gaz naturalny pochodzi głównie z Indonezji, Malezji i Brunei. W 2014 pojawiły się jednak informacje że bezpieczeństwo zamkniętych reaktorów zostanie sprawdzone i jeśli odpowiedni organ się na to zgodzi, reaktory uznane za bezpieczne zostaną otwarte ponownie.

Najwięksi partnerzy handlowi Japonii to Chiny, USA i Unia Europejska, przy czym tylko w handlu ze Stanami Zjednoczonymi Japonia notuje nadwyżkę.

Treści przedstawione w niniejszym serwisie zostały przygotowane z należytą starannością i w oparciu o najlepszą wiedzę ich autorów. Mają one charakter informacyjny i nie stanowią rekomendacji ani porady inwestycyjnej w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1715) w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców. Ich autorzy i serwis macro-tube.com nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie wyżej wymienionych treści, a w szczególności za straty z nich wynikłe.