Europejski Bank Centralny

Cele Europejskiego Banku Centralnego

Podstawowym celem Europejskiego Banku Centralnego (EBC) jest utrzymywanie stabilności cen, co zostało zapisane w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z jego treścią do zadań EBC należą:

  • wyznaczanie i realizacja polityki pieniężnej strefy euro,
  • prowadzenie operacji walutowych,
  • utrzymywanie oficjalnych rezerw walutowych państw strefy euro i zarządzanie tymi rezerwami,
  • wspieranie sprawnego funkcjonowania systemów płatniczych.

Ponadto EBC oraz właściwe organy krajowe pełnią rolę nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi z siedzibą w państwach członkowskich strefy euro. Wśród pozostałych zadań Europejskiego Banku Centralnego można wyznaczyć ponadto:

  • wyłączne prawo do zatwierdzania emisji banknotów w strefie euro,
  • zbieranie informacji statystycznych niezbędnych do wykonywania zadań Eurogrupy,
  • utrzymywanie kontaktów roboczych z właściwymi instytucjami, organami i forami, na poziomie zarówno unijnym, jak i globalnym.1

ebc inflacja

Organizacja działalności Europejskiego Banku Centralnego

Europejski Bank Centralny dzieli się na cztery organy decyzyjne. Głównym organem jest Rada Prezesów, w skład której wchodzą:

  • sześcioosobowy Zarząd EBC,
  • prezesi banków centralnych wszystkich krajów strefy euro.

Do kompetencji Rady prezesów można zaliczyć:

  • uchwalanie wytycznych i podejmowanie decyzji potrzebnych do wykonywania zadań nałożonych na EBC i Eurosystem,
  • formułowanie polityki pieniężnej strefy euro – podejmowanie decyzji dotyczących celów monetarnych, podstawowych stóp procentowych i wielkości rezerw w Eurosystemie oraz uchwalanie wytycznych w sprawie wykonania tych decyzji,
  • w ramach nowych obowiązków EBC związanych z nadzorem bankowym – uchwalanie decyzji dotyczących aktów prawnych, na mocy których podejmowane są decyzje nadzorcze, oraz uchwalanie (w trybie zatwierdzenia przy braku sprzeciwu) projektów decyzji przedstawianych przez Radę ds. Nadzoru.

Posiedzenia Rady Prezesów odbywają się dwa razy w miesiącu w siedzibie EBC we Frankfurcie nad Menem. Co sześć tygodni Rada Prezesów ocenia sytuację gospodarczą i monetarną oraz podejmuje decyzje w sprawie polityki pieniężnej. Na pozostałych posiedzeniach Rada Prezesów omawia głównie kwestie związane z innymi zadaniami i obszarami odpowiedzialności EBC i Eurosystemu. Aby zapewnić rozdział funkcji nadzorczej EBC od polityki pieniężnej i pozostałych zadań, sprawy te są omawiane na osobnych posiedzeniach. Decyzje w sprawie polityki pieniężnej są szczegółowo objaśniane co sześć tygodni na konferencji prasowej, którą prowadzi prezes EBC wraz z wiceprezesem. Ponadto EBC regularnie publikuje relacje z posiedzeń poświęconych polityce pieniężnej – relacja z ostatniego posiedzenia ukazuje się przed terminem następnego.

Rotacja prawa głosu w Radzie Prezesów

1 stycznia 2015 wraz z wejściem Litwy do strefy euro zaczął obowiązywać nowy system, w którym prezesi krajowych banków centralnych na zmianę korzystają z prawa głosu w Radzie Prezesów. System rotacyjny dotyczy podziału prawa głosu wśród członków Rady Prezesów Europejskiego Banku Centralnego. Rada Prezesów to najwyższy organ decyzyjny EBC, odpowiedzialny za ustalanie stóp procentowych i prowadzenie polityki pieniężnej. W skład Rady wchodzą: wszystkich sześciu członków Zarządu EBC oraz prezesi banków centralnych 19 krajów strefy euro. Wejście Litwy do strefy euro w 2015 roku pociągnęło za sobą zmianę zasad głosowania, zgodnie z decyzją Rady Prezesów z grudnia 2002. Zasada rotacji pozwala utrzymać sprawność działania Rady Prezesów także przy większej liczbie członków, w miarę rozszerzania strefy euro o kolejne kraje. Zgodnie z traktatami unijnymi system rotacyjny musiał zostać wprowadzony, gdy liczba prezesów krajowych banków centralnych przekroczyła 18 – nastąpiło to 1 stycznia 2015 wraz z przystąpieniem Litwy. Kraje strefy euro zostały podzielone na grupy na podstawie wielkości swoich gospodarek i sektorów finansowych. Aby określić, do której grupy mają należeć prezesi poszczególnych krajowych banków centralnych, został sporządzony ranking. Prezesi z pierwszych 5 krajów w rankingu – obecnie są to Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania i Holandia – dysponują 4 głosami. Wszystkim pozostałym (odkąd 1 stycznia 2015 Litwa przystąpiła do strefy euro, jest ich 14) przysługuje 11 głosów. Poszczególni prezesi korzystają z prawa głosu na zmianę, każdorazowo przez miesiąc. Członkom Zarządu EBC przysługuje stałe prawo głosu. Obowiązuje zasada „jeden członek, jeden głos”, która ma zastosowanie tylko do osób mających w danym czasie prawo głosu.2

Europejski Bank CentralnyKolejnym organem Europejskiego Banku Centralnego jest Zarząd. W skład zarządu wchodzą:

  • prezes,
  • wiceprezes,
  • czterech członków.

Wszyscy członkowie są mianowani przez Radę Europejską, stanowiącą większość kwalifikowaną. Obowiązki Zarządu to,

  • przygotowywanie posiedzeń Rady Prezesów,
  • realizacja polityki pieniężnej strefy euro zgodnie z wytycznymi i postanowieniami Rady Prezesów oraz przekazywanie niezbędnych instrukcji w tym zakresie krajowym bankom centralnym strefy euro,
  • zarządzanie bieżącą działalnością EBC,
  • wykonywanie określonych uprawnień przekazanych Zarządowi w drodze delegacji przez Radę Prezesów, w tym uprawnień o charakterze regulacyjnym.3

Następnym organem jest Rada Ogólna w skład, której wchodzą:

  • prezes EBC,
  • wiceprezes EBC,
  • prezesi banków centralnych 28 państw członkowskich UE.

Innymi słowy, w Radzie Ogólnej zasiadają przedstawiciele 19 krajów strefy euro oraz 9 krajów spoza tej strefy. W posiedzeniach Rady Ogólnej mogą uczestniczyć bez prawa głosu pozostali członkowie Zarządu EBC, przewodniczący Rady UE oraz przedstawiciel Komisji Europejskiej. Radę Ogólną można uznać za organ tymczasowy. Ze względu na to, że jeszcze nie wszystkie państwa członkowskie UE wprowadziły euro, Rada Ogólna wykonuje te z zadań przejętych od Europejskiego Instytutu Walutowego, których kontynuacja na trzecim etapie unii gospodarczej i walutowej jest obowiązkiem EBC.

Do kompetencji Rady Ogólnej należy też udział w:

  • działaniach doradczych EBC,
  • zbieraniu informacji statystycznych,
  • sporządzaniu raportu rocznego EBC,
  • ustalaniu zasad ujednolicenia procedur rachunkowych i sprawozdawczych stosowanych przez krajowe banki centralne,
  • podejmowaniu działań związanych z określeniem klucza subskrypcji kapitału EBC (poza działaniami określonymi w Traktacie),
  • ustalaniu warunków zatrudnienia pracowników EBC,
  • przygotowaniach do nieodwołalnego ustalenia kursów wymiany na euro walut państw członkowskich objętych derogacją.

Zgodnie ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego Rada Ogólna zostanie rozwiązana po wprowadzeniu wspólnej waluty przez wszystkie państwa członkowskie UE.4

Ostatnim organem jest Rada ds. Nadzoru, w skład której wchodzą:

  • przewodniczący (mianowany na nieodnawialną pięcioletnią kadencję),
  • wiceprzewodniczący (wybierany spośród członków Zarządu EBC),
  • czterech przedstawicieli EBC,
  • przedstawiciele krajowych organów nadzoru.

Jeżeli krajowy organ nadzoru wyznaczony przez państwo członkowskie nie jest bankiem centralnym, w posiedzeniach Rady ds. Nadzoru oprócz przedstawiciela tego organu może też brać udział przedstawiciel banku centralnego tego państwa. Kompetencje Rady ds. Nadzoru to:

  • planowanie i realizacja zadań nadzorczych EBC,
  • przedstawianie Radzie Prezesów kompletnych projektów decyzji.5

Europejski Bank Centralny

Instrumenty polityki pieniężnej

Podstawowym instrumentem polityki pieniężnej Europejskiego Banku Centralnego są stopy procentowe. EBC ustanawia poziom trzech stóp procentowych:

  • stopy refinansowej (Main refinancing operations),
  • stopy kredytowej (Marginal lending facility),
  • stopy depozytowej (Deposit facility).

ebc stopy procentowe

Stopa refinansowa  - określa koszt najtańszego pieniądza. Wpływa na stawkę, po jakiej banki pożyczają pieniądze między sobą. Służy kontrolowaniu płynności w sektorze bankowym przez EBC.

Stopa kredytowa - oprocentowanie pożyczek overnight (jednodniowych), jakich EBC udziela instytucjom kredytowym pod zastaw odpowiednich papierów wartościowych.

Stopa depozytowa - oprocentowanie depozytów overnight w EBC.7

Europejski Bank Centralny

Od kilku lat poza standardowymi kanałami oddziaływania na politykę monetarną, jakimi są operacje depozytowo-kredytowe, operacje otwartego rynku czy rezerwa obowiązkowa, coraz więcej banków centralnych posługuje się niekonwencjonalnymi programami. Europejski Bank Centralny na tym tle zdecydowanie się wyróżnia, gdyż do dnia dzisiejszego zostały przedstawione następujące programy:

  • SMP,
  • OMT,
  • LTRO,
  • TLTRO,
  • skup ABS oraz CBPP,
  • QE (PSPP).

Jedną z niekonwencjonalnych metod zarządzania polityką monetarną są interwencje słowne. Europejski Bank Centralny wielokrotnie starał się wpłynąć słowami na notowania euro, chociaż oficjalnie żaden konkretny poziom kursu walutowego nie jest celem polityki EBC.

ebc interwencja

Najpopularniejszym przykładem interwencji słownej, ze strony Europejskiego Banku Centralnego były słowa Mario Draghiego na konferencji (niezwiązanej z bieżącą działalnością EBC) w Londynie 26 lipca 2012 roku. Europa w tym czasie była pogrążona w kryzysie zadłużenia, wzrastały obawy o to, czy wspólnota się nie rozpadnie, euro traciło a rentowności obligacji rosły. Do 26 lipca 2012 roku. W tym dniu Mario Draghi, prezes EBC wypowiedział następujące słowa:

[...] The ECB is ready to do whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough.

Ten moment okazał się punktem zwrotnym na rynku a inwestorzy zaczęli na nowo patrzeć pozytywniej na Strefę Euro, co było można zaobserwować po odwróceniu notowań na parze EURUSD i spadku rentowności długu krajów peryferii wspólnoty.

ebc aktywa

Naturalnym narzędziem każdego banku centralnego jest jego bilans. Wartość sumy bilansowej Europejskiego Banku Centralnego od lat rośnie, z szczególnym uwzględnieniem gwałtownych skoków na przełomie lat 2008/09 oraz 2012/13, co wpisuje się w ogólnoświatową tendencję. Banki Centralne wprowadzając kolejne programy luzowania polityki monetarnej zwiększają swój bilans starając się oddziaływać na gospodarki. Obecnym celem Europejskiego Banku Centralnego pozostaje wzrost wartości posiadanych aktywów do poziomu 3 bilionów euro.

Poza standardowymi i niestandardowymi narzędziami polityki monetarnej Europejski Bank Centralny nie przeprowadza bezpośrednich interwencji walutowych na rynku, chociaż tak jak w przypadku innych banków centralnych taka możliwość istnieje.

Źródła:

  1. Zadania, https://www.ecb.europa.eu/ecb/tasks/html/index.pl.html (06.02.2015)
  2. Rada Prezesów, https://www.ecb.europa.eu/ecb/orga/decisions/govc/html/index.pl.html (06.02.2015)
  3. Zarząd, https://www.ecb.europa.eu/ecb/orga/decisions/eb/html/index.pl.html (06.02.2015)
  4. Rada Ogólna, https://www.ecb.europa.eu/ecb/orga/decisions/genc/html/index.pl.html (06.02.2015)
  5. Rada ds. Nadzoru, https://www.ecb.europa.eu/ecb/orga/decisions/ssm/html/index.pl.html (06.02.2015)
  6. Komunikat prasowy z dnia 17 lipca 2014 r., https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2014/html/pr140717_1.pl.html (06.02.2015)
  7. Standing facilities, https://www.ecb.europa.eu/mopo/implement/intro/html/index.en.html (06.02.2015)

Zdjęcie wyróżniające: Christoph Wurbel

Treści przedstawione w niniejszym serwisie zostały przygotowane z należytą starannością i w oparciu o najlepszą wiedzę ich autorów. Mają one charakter informacyjny i nie stanowią rekomendacji ani porady inwestycyjnej w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1715) w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców. Ich autorzy i serwis macro-tube.com nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie wyżej wymienionych treści, a w szczególności za straty z nich wynikłe.