Banki centralne w pigułce

 Cykl globalnej polityki monetarnej

stopy procentowe 2016.01

Jeszcze nigdy w historii gospodarczej świata globalna koniunktura nie była w tak ogromnym stopniu zależna od działań banków centralnych. Jednocześnie, nigdy nie zostały one zmuszone w tak dużej części do tak radykalnych działań, jak na przykład obniżenie stóp procentowych do ujemnych poziomów lub wprowadzenie programów skupu aktywów. Jak kilka poprzednich lat, tak i 2015 miał być rokiem końca luźnej polityki monetarnej, a cykl podwyżek zapoczątkować miała Rezerwa Federalna Stanów Zjednoczonych, jednak stało się to dopiero w ostatnim miesiącu minionego roku. Obecna, luźna polityka monetarna trwa już wiele lat, a fakt, że wzrost gospodarczy w największych gospodarkach świata wciąż pozostaje słaby świadczy o tym, z jak trudnym kryzysem mieliśmy do czynienia w 2008 roku.

Ultraniskie stopy procentowe doprowadziły dodatkowo do znaczącego przyrostu zadłużenia, zarówno w sektorze prywatnym jak i publicznym. Stąd też, wszelkie działania Rezerwy Federalnej są obecnie tak mocno obserwowane - wzrost stóp procentowych to wzrost kosztu obsługi zadłużenia, z którym nadal słabe gospodarki mogą sobie nie poradzić.

stopy 3 2016.03Wyjaśnienie koncepcji powyższego wykresu na końcu akapitu*

Globalna polityka monetarna znajduje się obecnie w bardzo ciekawym miejscu. Istnieje bowiem jasny podział na (niewielką) grupę banków, które zamierzają normalizować ekspansywną dotychczas politykę monetarną, równie liczną grupę tych instytucji, które prawdopodobnie nadal obniżać będą stopy procentowe oraz największą część banków, które znajdują się obecnie w okolicach dołka cyklu i trwać będą w nim nadal.

Warto również zwrócić uwagę na fakt, że dwie najpotężniejsze instytucje spośród wskazanych banków kierują swoją politykę monetarną w przeciwne strony. Chodzi naturalnie o Rezerwę Federalną, która jest na zdecydowanej drodze do dalszego podnoszenia poziomu stóp procentowych, oraz Europejski Bank Centralny, który jeszcze kilka miesięcy temu rozpoczął bardzo szeroki program luzowania ilościowego. Taka rozbieżność ma ogromny wpływ na wyceny aktywów finansowych oraz intensywność stymulacji gospodarki. Amerykańska straci bowiem wsparcie Rezerwy Federalnej, jakie ta zapewniała jej utrzymując niski koszt zadłużenia, europejska zaś jeszcze przez długi czas funkcjonować będzie pod kroplówką EBC.

*Umiejscowienie banku na powyższej sinusoidzie obrazuje zarówno naszą ocenę fazy cyklu polityki monetarnej, w jakiej znajduje się dany bank centralny, jak i oczekiwania względem przyszłych działań. Nie ma przy tym znaczenia wysokość stóp procentowych (zob. EBC i NBP). Jeżeli bank znajduje się na przykład w najniższym punkcie krzywej, to oznacza to, że według nas prowadzona przez niego polityka monetarna jest obecnie maksymalnie poluzowana. Jeżeli z kolei kropka znajduje się w okolicach dołka, jednak jeszcze go nie osiągnęła, to znaczy że według nas możliwe są dalsze obniżki, jednak dany bank centralny w najbliższym czasie zakończy luzowanie polityki pieniężnej. Znaczenie ma również kolejność kropek, gdyż staramy się w ten sposób także określić, który bank najszybciej zacznie zmieniać poziom stóp procentowych, lub który najdłużej znajdować się będzie w cyklu podwyżek lub obniżek.

Moment cyklu każdego z najważniejszych banków centralnych

Rezerwa Federalna 

fed-cyklRezerwa Federalna Stanów Zjednoczonych jest bankiem, który od zawsze wyznaczał kierunek globalnej polityki monetarnej. FED jako pierwszy z banków centralnych podniósł stopy procentowe, a teraz najważniejszą kwestią pozostaje ich ścieżka. Członkowie FOMC nie mogą dopuścić by rosły one w zbyt dużym tempie, gdyż zbyt szybkie zacieśnianie warunków kredytowych niesie bardzo negatywne skutki dla gospodarki.

Europejski Bank Centralny 

ebc-cyklEuropejski Bank Centralny mierzy się z trudnym zadaniem wyciągnięcia Europy z przeciągającej się stagnacji gospodarczej. W tym celu nie tylko poluzował politykę monetarną w większym stopniu niż FED (który nie zdecydował się na obniżenie stóp do ujemnego poziomu), ale i wprowadził szeroki program skupu aktywów. Po marcowym rozszerzeniu QE, EBC przez dłuższy czas powinien utrzymać ekspansywną politykę pieniężną.


 

Bank Japonii

boj-cyklBank Japonii to ta instytucja, która w obecnym czasie w największym stopniu stymuluje gospodarkę. Bank ten zamierza wywołać inflację poprzez zwiększanie podaży pieniądza, co robi za pomocą bardzo intensywnego programu skupu aktywów. Mimo, że BOJ obniżył niespodziewanie stopy procentowe do ujemnego poziomu, to charakter obniżki pozwala sądzić, że Bank Japonii zdecyduje się w przyszłości na kolejne tego typu działania.

Bank Anglii 

boe-cyklBank Anglii, jako że Wielka Brytania związana jest z USA kulturowo i gospodarczo, przeważnie podążał za FEDem. Pomimo ostatniego pogorszenia sentymentu i zmiany retoryki ze strony BOE, bank ten najprawdopodobniej jako drugi w kolejce zrezygnuje z utrzymywania niskich stóp procentowych.  Za zakończeniem ekspansywnej polityki monetarnej przemawia stosunkowo wysoki wzrost płac oraz cen nieruchomości.


 

Szwajcarski Bank Narodowy 

snb-cyklSzwajcarski Bank Narodowy to bank, który pod kątem poziomu stóp procentowych prowadzi obecnie najluźniejszą politykę pieniężną, gdyż jako jedyny zdecydował się w obszar negatywny sprowadzić główną stopę procentową. Wynika to z faktu, że szwajcarska gospodarka boryka się z problemem silnej deflacji. Z tego też powodu uważamy, że to możliwe, aby SNB zdecydowało się na dalsze kroki i nie chodzi jedynie o interwencje walutowe, które w tym przypadku są niemal oczywiste.

Bank Kanady

cad-cyklBank Kanady, czyli bank centralny kraju będącego jedną z największych gospodarek zależnych od eksportu surowców w ostatnim czasie opiera swoją politykę o doniesienia z rynku ropy. Taniejący surowiec powoduje problemy kanadyjskiej gospodarki, co było powodem dwóch obniżek stóp procentowych. Jeszcze w 2014 roku oczekiwano, że BOC podniesie stopy równocześnie z FEDem, teraz jednak wiemy, że nie tylko podwyżka znacząco się opóźni, ale i możliwe jest dalsze luzowanie.


 

Bank Rezerwy Australii 

rba-cyklBank Rezerwy Australii to kolejny z banków, który ogromną uwagę przywiązuje do rynku surowców. Australia jest bowiem ich wielkim eksporterem, a z powodu spadku ich cen oraz wysokiej (w opinii RBA) wartości dolara australijskiego Rezerwa Australii zdecydowała się w zeszłym roku już na dwie obniżki. W przypadku tego kraju istnieje jeszcze ryzyko twardego lądowania chińskiej gospodarki, co z dużym prawdopodobieństwem może doprowadzić do dalszego luzowania.

Bank Rezerwy Nowej Zelandii 

rbnz-cyklBank Rezerwy Nowej Zelandii czterokrotnie ciął stopy w 2015 roku, ale według przedstawicieli banku, ich obecny poziom wystarczy, by podnieść inflację. Nowa Zelandia boryka się obecnie z problemem niskiej dynamiki cen, słabnącego eksportu oraz spadku cen nabiału i produktów z nim związanych, których jest eksporterem. Z tego powodu możliwe jest nawet, że przyszłe działania RBNZ sprowadzą stopy poniżej najniższego poziomu w historii tego banku.


 

Narodowy Bank Polski nbp-cykl

Narodowy Bank Polski prowadzi politykę monetarną w kraju rozwijającym się i stąd też z zasady jest bankiem jastrzębim, a kierująca nim Rada potrzebuje wielu powodów i potwierdzeń, aby podjąć właściwie działania. Niemniej jednak prawdopodobne jest, że czekają nas obniżki, które bardziej niż z gospodarczych wynikać będą z powodów politycznych. Stopy procentowe w Polsce są obecnie na najniższym poziomie w historii, choć pozostają o około 1,5 pp wyższe niż w całej strefie euro.


 

Kalendarz posiedzeń i decyzji w sprawie polityki pieniężnej