Mapa i Terytorium, Alan Greenspan

Książki pisane przez prezesów banków centralnych to obowiązkowe pozycje dla osób zainteresowanych światowymi finansami. Są to przecież osoby, które przez część swojego życia stały u steru polityki monetarnej. Mapa i Terytorium Alana Greenspana nie jest w tej kwestii żadnym wyjątkiem. Drugi najdłużej urzędujący szef Rezerwy Federalnej kolejny raz podzielił się swoimi poglądami dot. nowoczesnej gospodarki, kształtowanymi przez swoje wolnorynkowe poglądy, które przez niemal 20 lat zderzał z gospodarczą rzeczywistością.

W przeciwieństwie do Ery Zawirowań, Greenspan tym razem skupia się na stosowanych obecnie metodach prognostycznych, a przede wszystkim tym, dlaczego zawiodły one w najbardziej krytycznym okresie - przededniu wybuchu kryzysu w 2008 roku. Jego przemyślenia są tym ciekawsze, że choć przez wiele lat był on zadeklarowanym zwolennikiem wolnego rynku, to podczas pracy w Rezerwie Federalnej jego poglądy stały się znacznie bardziej elastyczne, a ich ciężar przeniósł się nieco w kierunku teorii Keynesa.

Alan Greenspan w Mapie i Terytorium bardzo dokładnie tłumaczy dlaczego tak się stało. Jak sam mówi, jako człowiek, który wychował się w kanionach Wall Street widziałem zbyt wiele skutków tego, co opisujemy obecnie jako działanie zwierzęcych instynktów, by wyznawać taki (czysto wolnorynkowy) pogląd.

Inteligentni ludzie mogą popełniać wielkie pomyłki.

Najnowsza z książek byłego szefa FED może być postrzegana jako pewnego rodzaju mowa obronna, usprawiedliwiająca zarówno cały system finansowy, jak i poszczególnych jego uczestników, w kwestii wywołania kryzysu gospodarczego. Na 300 stronach z okładem przeprowadzone zostało szczegółowe studium przypadku - od analizy psychologicznej ludzkiej natury, przez charakterystykę przebiegu typowego kryzysu, po szczegółowe wyjaśnienie przyczyn finansowego załamania sprzed 7 lat. Wszystko to, z pozycji osoby mającej ogromną, gromadzoną przez lata wiedzę, o funkcjonowaniu nowoczesnej gospodarki.

Mapa i Terytorium nie jest osobistym dziennikiem. Nie jest też kroniką wydarzeń sprzed i po 2008 roku jak opisywany Wielki Szort Lewisa, czy Courage to Act Bernanke'go. Przeczytanie jej nie da nam wiedzy o finansowych incydentach czy faktach z okresu kryzysu, ani tym bardziej o tym, jakie działania zostały podjęte, by złagodzić jego skutki. Z książki nie dowiemy się również, kto ostatecznie odpowiedzialny jest za doprowadzenie do jednego z największych (o ile nie największego) załamania finansowego. Greenspan pozwoli nam jednak zrozumieć, dlaczego tak trudno było mu zapobiec i dlaczego do ostatniej chwili nie znaliśmy skali nadciągających problemów. Nikogo przy tym bezpośrednio nie obwinia, choć jasno wskazuje, w jakim stopniu do zrealizowania się najczarniejszych scenariuszy przyczyniło się wielu uczestników rynku - od samych kredytobiorców i firm pożyczkowych, przez inwestorów, banki, rządowe przedsiębiorstwa, po państwowych regulatorów i bank centralny.

Ciężar książki koncentruje się jednak na naszych zdolnościach do przewidywania gospodarczej przyszłości. Greenspan poświęca wiele stron na wyjaśnienie, z jakiego powodu skomplikowane makromodele zawodzą i dlaczego, choć ich skuteczność w przypadku ostrzegania przed kryzysem jest niska, wciąż je stosujemy. Ekonomia, w szczególności prognozowanie, jest bowiem - w przeciwieństwie do matematyki czy fizyki - sztuką, a jak sam zresztą stwierdza, kiedy przychodzi do przewidywań makroekonomicznych, inteligentni ludzie mogą popełniać wielkie pomyłki.

Mapa i Terytorium warta jest przeczytania z jeszcze jednego ważnego powodu. Jak wspomniałem we wstępie, Alan Greenspan w czasie gdy stał za sterem Rezerwy Federalnej dokonał kalibracji swoich wolnorynkowych poglądów. Choć wciąż uważa, że nowoczesna, elastyczna gospodarka jest zdolna do samonaprawy, to jednak przyznaje, że w obliczu tak dużego wpływu zwierzęcych instynktów wiele wolnorynkowych rozwiązań zawodzi. Twierdzi również (z czym się zresztą zgadzam), że pogląd, iż ludzie cechują się świadomym podejmowaniem racjonalnych decyzji, jest w gruncie rzeczy błędny. Jeśli dodać do tego fakt, że w gospodarce nie ma mowy o "odpowiedzialności indywidualnej", zaprojektowany przez Greenspana zestaw proponowanych regulacji w żaden sposób nie uwłacza wolnorynkowej przeszłości jego poglądów.

W opisywanej książce zawarta jest ogromna dawka wiedzy i doświadczeń osoby, która przez wiele lat dowodziła najważniejszym bankiem centralnym, a politykę monetarną kreowała tak, by maksymalizować wzrost gospodarczy najpotężniejszego państwa na świecie. Czy potrzebna jest lepsza rekomendacja, by ją przeczytać?

4.5 Stars (4.5 / 5)

Zdjęcie wyróżniające: Brookings Institution

Treści przedstawione w niniejszym serwisie zostały przygotowane z należytą starannością i w oparciu o najlepszą wiedzę ich autorów. Mają one charakter informacyjny i nie stanowią rekomendacji ani porady inwestycyjnej w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1715) w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców. Ich autorzy i serwis macro-tube.com nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie wyżej wymienionych treści, a w szczególności za straty z nich wynikłe.